 |
VincentHunink.nl |
|
|
Home > ONDERZOEK > VERTALINGEN | EDITIES | PUBL.LIJST | PROJECTEN ||| BRONNEN | INDEX |
intro |
De
passie van de vroeg-christelijke martelaressen bezorgd en vertaald
door Vincent Hunink, Meinema, Zoetermeer 2004 [Tweetalige editie Latijn-Nederlands] ISBN 90 211 4037 3; 88 p.; EUR 14,50 Carthago,
begin 203 na Chr. Twee jonge, christelijke vrouwen, net de twintig gepasseerd,
laten zich arresteren: de adellijke Perpetua en de eenvoudige slavin Felicitas.
Te samen besluiten zij te sterven voor hun geloof. Door niets of niemand laten
zij zich vermurwen. De
martelaarsakte die hun verhaal vertelt is een bijzonder document, vooral door
het ingelaste autobiografische gedeelte, dat nog door Perpetua zelf is
geschreven. De tekst biedt daardoor een unieke mogelijkheid om heel direct iets
te zien van het vroeg-christelijke vuur van geloof, en om door te dringen in
de gedachten van een jonge christin. Daarnaast geeft de tekst een aangrijpend
beeld van de terechtstelling van de martelaressen en van hun mannelijke
metgezellen. De tekst van de Passio Perpetuae et Felicitatis is opnieuw in modern Nederlands vertaald en zal vergezeld gaan van de Latijnse brontekst en een gedegen inleiding door Toon Bastiaensen. Verder bevat de geplande uitgave drie preken van Augustinus, die de kerkvader in verschillende jaren heeft gehouden op de feestdag van de martelaressen. Op inventieve wijze speelt de kerkvader onder meer met de namen Perpetua en Felicitas: samen zijn ze bij hem een symbool voor 'eeuwig geluk' De samenstellers zijn:
Op deze pagina staat een bruikbare, gecorrigeerde Latijnse tekst, naast een aantal nuttige en/of interessante links. Verder verwijs ik naar foto's van het amfitheater in Carthago, die ik tijdens een bezoek ter plaatse (okt. 2002) heb kunnen maken. Aanvullingen zijn natuurlijk welkom. Wie iets moois vindt, kan het mij persoonlijk laten weten, of meteen de gegevens e-mailen.
"Een
paar dagen later werden we in de gevangenis gezet. En ik werd bang want ik
had nog nooit zo in het donker gezeten. Wat een vreselijke dag! Het was er
ontzettend heet door de grote drukte. Er waren pogingen tot afpersing door
de soldaten. En tenslotte had ik het moeilijk door de zorgen om mijn
kindje. Toen
wisten Tertius en Pomponius, de gezegende diakens die voor ons zorgden,
tegen betaling te bereiken dat wij binnen een paar uur daar weg mochten,
naar een betere plek in de gevangenis, waar wij tot rust kwamen. Eenmaal
uit die kerker had iedereen tijd voor zichzelf. Ik voedde mijn kind, dat
niet te eten had gekregen en er heel slecht aan toe was. In mijn zorg om
mijn kind sprak ik een opwekkend woord tot mijn moeder, troostte mijn
broer en deed een beroep op hen om voor mijn zoontje te zorgen. Ik had
verdriet want ik zag dat zij verdriet hadden om mij. Vele
dagen had ik dat soort zorgen. Toen kreeg ik gedaan dat mijn kind bij mij
in de gevangenis mocht blijven. Dadelijk ging het mij beter en voelde ik
mij verlicht van de narigheid en ongerustheid om mijn kind. De gevangenis
werd voor mij ineens een paleis, zodat ik er liever was dan waar dan ook. (4)
Toen zei mijn broer tegen mij: "Zuster, mevrouw, u bent nu zo
bevoorrecht, u mag wel vragen om een visioen, en om te zien te krijgen wat
er voor u is weggelegd, passie of vrijlating." Ik wist dat ik praatte
met de Heer, van Wie ik al zo grote gunsten had ervaren, en antwoordde
vastberaden met de woorden: "Op de dag van morgen zal ik het je
verkondigen." Ik
vroeg erom en ik kreeg het volgende te zien: een bronzen ladder, een enorm
hoge, die tot aan de hemel reikte. Hij was smal (er kon maar één persoon
tegelijk omhoog) en aan de zijkanten van de ladder zaten allerlei soorten
ijzeren wapens vast. Er hingen zwaarden, lansen, haken, sabels en
werpspiesen. Als je achteloos of zonder op te kijken omhoog ging zou je
verscheurd worden en zou je vlees aan de wapens blijven haken. En onder de
ladder lag een slang, een enorm grote, die het had gemunt op degenen die
omhoog gingen; hij probeerde ze af te schrikken zodat ze niet omhoog
zouden gaan. Eerst
ging Saturus omhoog. Hij had zich later vrijwillig aangegeven, omwille van
ons, want hij was het die ons in het geloof had onderricht en toen wij
waren aangehouden was hij er niet bij geweest. Hij kwam aan de top van de
ladder, draaide zich om en zei tegen mij: "Perpetua, ik wacht op je.
Maar kijk uit dat die slang je niet bijt." Daarop
zei ik: "Hij zal mij niet bijten, in de naam van Jezus
Christus!" Langzaam stak hij van onder de ladder zijn kop uit, het
leek of hij bang voor mij was, en net alsof ik op de eerste sport stapte,
stapte ik op zijn kop en ging omhoog. En
ik zag een enorme ruimte, een tuin, waar in het midden een man met witte
haren zat. Hij zag eruit als een herder, een forse man, en hij was schapen
aan het melken. Om hem heen stonden duizenden mensen die in het wit waren
gekleed. Hij hief het hoofd op, keek mij aan en zei: "Welkom, mijn
kind!" En hij riep me bij zich en gaf mij iets als een hapje van de
kaas die hij aan het maken was. Ik nam het met gevouwen handen aan en at
het op, en alle omstanders zeiden "amen". En
bij het geluid van die stemmen werd ik wakker, met nog altijd de smaak van
iets zoets in mijn mond. Ik vertelde het meteen aan mijn broer, en wij
begrepen dat er een passie zou komen en lieten onze hoop op de wereld
helemaal varen. (5)
Na een paar dagen deed het gerucht de ronde dat wij verhoord zouden
worden. Daar kwam ook mijn vader uit de stad, verteerd door verdriet. Hij
kwam naar mij omhoog om mij omlaag te halen, en zei: "Heb toch
medelijden, dochter, met mijn witte haren! Heb medelijden met je vader,
als ik het verdien door jou vader genoemd te worden, als ik jou met deze
handen heb grootgebracht tot de bloei van je leven, als ik aan jou de
voorkeur heb gegeven boven al je broers! Maak mij voor de mensen toch niet
te schande! Kijk naar je broers, kijk naar je moeder en je tante, kijk
naar je zoontje dat niet zal kunnen leven zonder jou. Laat je trots toch
varen, richt ons niet te gronde! Want niemand van ons zal nog vrijuit
kunnen spreken wanneer jou iets overkomt." Dat
alles zei hij als liefhebbende vader terwijl hij mijn handen kuste. En
terwijl hij zich aan mijn voeten wierp en weende, noemde hij mij niet
langer "dochter" maar "mevrouw". En ik had verdriet om
het lot van mijn vader, dat hij als enige van mijn hele familie geen
vreugde zou voelen over mijn passie. Ik wilde hem bemoedigen en zei:
"Op dat podium zal Gods wil geschieden. Houdt u voor ogen dat wij
niet in onze eigen handen zijn, maar in die van God." Diep bedroefd
ging hij bij me weg. (6)
Toen we een andere dag aan het middagmaal zaten, werden we ineens
weggesleurd voor verhoor. We kwamen aan op het forum. Meteen deed het
gerucht de ronde in de directe omtrek van het forum en er ontstond een
geweldige oploop. Wij gingen omhoog op het podium. De anderen werden
ondervraagd en getuigden van hun geloof. Toen was ik aan de beurt. En
onmiddellijk verscheen daar mijn vader met mijn zoontje, trok mij van de
treden af, en zei: "Breng nu toch een offer, heb medelijden met je
kind!" Procurator
Hilarianus, die toen het hoogste juridische gezag voerde in plaats van
proconsul Minucius Timinianus, die overleden was, zei: "Spaar de
witte haren van je vader, spaar je kleine kind! Breng het offer voor het
heil van de keizers!" En
ik zei: "Dat doe ik niet!" "Ben
jij een christen?" vroeg Hilarianus. En
ik antwoordde: "Ja, ik ben een christen!" En
terwijl mijn vader daar zo stond om mij omlaag te halen, gaf Hilarianus
bevel hem weg te duwen, en hij kreeg ervan langs met de stok. Ik had
verdriet om mijn vaders lot alsof ik er zelf van langs kreeg: zo
verdrietig was ik om zijn ellendige oude dag. Toen sprak Hilarianus over
ons allen het vonnis en veroordeelde ons tot de wilde dieren. In blije
stemming gingen we omlaag naar de gevangenis. Mijn
kindje was nog gewend aan de borst en had bij mij in de gevangenis
gezeten. Daarom stuurde ik dadelijk diaken Pomponius naar mijn vader, want
ik wilde om mijn kindje vragen. Maar mijn vader wilde het niet geven. En
zoals Gods wil was, verlangde het niet meer naar de borst en ook kreeg ik
daar geen ontsteking in. Zo hoefde ik dus geen last te hebben van zorgen
om mijn kindje of pijn in mijn borsten.
EDITIES - Musurillo, H.A., The Acts of the Christian Martyrs (Oxford 1972). - Amat, J., La passion de Perpétue et de Félicité, suivi des actes, introd., texte critique, trad., commentaire et index par Jacqueline Amat (Paris 1996).
STUDIES - Amat, J., "L'authenticité
des songes de la Passion de Perpétue et de Félicité," Augustinianum 29
(1989) 177-91. - Bremmer, J., "The Passion of perpetua and the Development of Early Christian Afterlife", in: Nederlands Theologisch Tijdschrift 54 (2000) 97-111 - Bremmer, J. "The vision of Saturus in the Passio Perpetuae", in: F. García Martínez and G. Luttikhuizen (edd.), Jerusalem , Alexandria, Rome. Studies in ancient cultural interaction in honour of Ton Hilhorst , Leiden 2003, 55-73. - Bremmer, J. "The Motivation of Martyrs: Perpetua and the Palestinians", in B. Luchesi and K. von Stuckrad (edd.), Religion in the longue durée. Festschrift für Hans G. Knippenberg zu seinem 65. Geburtstag, Berlin and New York, 2004, 535-54.
- Cahn, W., "Ascending and Descending from Heaven: Ladder Themes in Early
Medieval Art," in Santi e demoni.... (Spoleto 1989) 2:697-724. - Divjak, J.; Wischmeyer, W. ,
"Perpetua felicitate oder Perpetua und Felicitas ? Zu ICKarth 2, 1",
in: Wiener Studien. Zeitschrift für klassische Philologie und Patristik.
(Wien). - Bd. 114 (2001). - S. 613-627 - Habermehl, Peter, "Perpetua:
Visionen im Christentum" In: Frauenwelten in der Antike.
Geschlechterordnung und weibliche Lebenspraxis. Thomas Späth und Beate
Wagner-Hasel (Hrsgg.). Stuttgart / Weimar: Metzler. - 2000. - S. 174-182 - Osiek, Carolyn, "Perpetua's Husband" in: Journal of Early Christian Studies 10 (2002) 287-290. - Pettersen, A., "Perpetua -
Prisoner of Conscience", in: Vigiliae Christianae, 41 (1987) 139-153. - Rives, J., "The piety of a
prosecutor", in Journal of Early Christian Studies 4 (1996) 1-25 - Vierow, H., "Feminine and Masculine Voices in the Passion of Saints Perpetua and Felicitas", in: Latomus. Revue d'études latines. (Bruxelles). - Bd. 58 (1999). - S. 600-619. - Wypistek, A. "Magic, montanism, Perpetua, and Severan persecution" , in: Vigiliae Christianae. A Review of early christian Life and Language. (Amsterdam). - Bd. 51 (1997). - S. 276-297
(...) vlot leesbare
vertaling (...) De inleiding van Toon Bastiaensen is beknopt en helder
(...) De vertaling is soepel en leesbaar maar lijkt hier en daar toch iets
te vlot, waardoor geregeld nuances van de Latijnse tekst verdwijnen of net
niet goed worden weergegeven. Zo is modo ego patior quod patior
niet 'Nu lijd ik mijn eigen leed' (pp.50-51), maar 'ik ben het nu die lijd
wat ik lijd'- de tegenstelling is niet tussen eigen en andermans lijden,
maar tussen nu zelf lijden en Christus die straks voor de hoofdpersoon zal
lijden. Ook inconsequenties en kleine foutjes zijn niet moeilijk te
vinden. Een lastig punt blijft de weergave van de lange, samengestelde
zinnen in het Latijn. In deze uitgave zijn die praktisch altijd tot
kleinere eenheden teruggebracht. In het verslag van de passie werkt dit
goed, in de drie preken van Augustinus (over de passie) lijkt het alsof er
dan toch teveel verdwijnt. (...)
LINKS
Nog een biografische schets Een goed gedocumenteerde biografische schets in het Duits Een vroom tekstje over de dames Vertalingen van de Passio: onder meer hier, hier en hier VOOR LERAREN KLASSIEKEN: lesmateriaal voor bij de lectuur van Perpetua's verslag, ter beschikking gesteld door Johan Splinter uit Leiden: klik hier, hier en hier.
latest changes here:
19-12-2011 14:58
|
Biografie heiligen |
